UBND TỈNH ĐỒNG THÁP CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO Độc lập – Tự do – Hạnh phúc Số: 173/SGDĐT-GDTH Đồng Tháp, ngày 19 tháng 2 năm 2014 V/v thực hiện các giải pháp giảm tải nội dung chương trình và đổi mới phương pháp giảng dạy cho phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý học sinh tiểu học thuộc tỉnh Đồng Tháp Kính gởi: Trưởng phòng Giáo dục - Đào tạo các huyện, thị xã, thành phố Qua nội dung các bài báo đã nêu trước công luận kết hợp với những ý kiến đóng góp, xây dựng cụ thể của cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên và cha mẹ học sinh về hiện tượng quá tải trong học tập của học sinh ở các trường tiểu học; Sở Giáo dục & Đào tạo hướng dẫn thực hiện các giải pháp giảm tải nội dung chương trình và đổi mới phương pháp giảng dạy cho phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý học sinh tiểu học thuộc tỉnh Đồng Tháp, như sau: I. Những nguyên nhân của sự quá tải trong học tập của học sinh tiểu học: 1. Do công tác quản lý giáo dục tiểu học còn nhiều vấn đề bất cập; trình độ và năng lực chỉ đạo, điều hành, tổ chức thực hiện của một bộ phận cán bộ quản lý giáo dục ở các trường tiểu học chưa đáp ứng với những đòi hỏi qua thực tiễn của quá trình phát triển giáo dục trong hoàn cảnh mới nên dẫn đến hiệu quả quản lý giáo dục chưa cao. 2. Chương trình tiểu học được thể hiện qua một bộ sách giáo khoa triển khai trên phạm vi cả nước trong các điều kiện kinh tế- xã hội không giống nhau, thì không thể phù hợp với mọi đối tượng; có thể vừa sức với học sinh ở địa bàn này nhưng lại cao với học sinh ở địa bàn khác. Chẳng hạn đối với học sinh tiểu học ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, những nơi mà cha mẹ ít hoặc không quan tâm đến việc học của con em; khi mà học sinh vào học lớp 1 chưa qua lớp Mẫu giáo 5 tuổi, việc học tiếng Việt đã rất khó đối với các em và các em phải lĩnh hội kiến thức các môn học khác như: Toán, Đạo đức, Tự nhiên-Xã hội… Ngược lại, ở các vùng thị xã, thị trấn, vùng kinh tế phát triển do nhu cầu của một số bộ phận cha mẹ học sinh muốn con mình phải được học nâng cao… đã dẫn đến tình trạng học sinh học thêm trước tuổi, giáo viên lại đưa thêm kiến thức ngoài chương trình và sách giáo khoa vào giảng dạy. Một số biểu hiện quá tải đối với học sinh tiểu học là: có tiết học phải kéo dài quá thời gian qui định (1 tiết học phải hoàn thành trong 50-60 phút), học sinh về nhà còn phải làm thêm nhiều bài tập hoặc học thêm vào ban đêm (kể cả học sinh học 2 buổi/ ngày); sử dụng vở bài tập, sách tham khảo ngoài qui định làm ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển toàn diện của học sinh tiểu học… 3. Đội ngũ giáo viên tiểu học trong những năm qua đã có rất nhiều cố gắng để hoàn thành mục tiêu phổ cập giáo dục tiểu học, phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi. Tuy nhiên, đứng trước thực tế cơ chế thị trường hiện nay, một bộ phận giáo viên tiểu học chưa đáp ứng được những yêu cầu đổi mới, còn lúng túng trong dạy học, chưa mạnh dạn đổi mới phương pháp giảng dạy, còn nặng về thuyết trình, nhồi nhét kiến thức cho học sinh. Chẳng hạn do chưa nhận thức đầy đủ, giáo viên không xác định được mục đích yêu cầu cơ bản của bài dạy, làm cho hoạt động dạy học trở nên nặng nề, áp đặt. Một số giáo viên tiểu học giảng dạy ở các vùng thuận lợi, do đáp ứng năng lực phát triển của học sinh khá, giỏi; đã đưa thêm những nội dung mở rộng, nâng cao, khiến bộ phận học sinh yếu, kém khó tiếp thu. Cũng cần phải nói thêm rằng, còn một số ít giáo viên ở các vùng thị xã , thị trấn do ảnh hưởng của kinh tế thị trường, đã tổ chức dạy thêm - học thêm hoặc dạy trước chương trình tiểu học… tạo nên dư luận không tốt của cha mẹ học sinh về sự quá tải của chương trình và sách giáo khoa. 4. Điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học: phòng học, các phòng chức năng, phòng thư viện, phòng thiết bị chưa đáp ứng đủ nhu cầu cũng là nguyên nhân gây nên sự quá tải đối với học sinh. Một số trường tiểu học ở thành phố Cao Lãnh và thành phố Sa Đéc; tình trạng học sinh trong một lớp học quá đông (trên 35 học sinh/ lớp) do thiếu phòng học hoặc nhiều nguyên nhân khác; khiến giáo viên hầu như chạy theo chất lượng đại trà của trình độ và năng lực học sinh khá, giỏi; ít quan tâm đến từng cá nhân học sinh trong lớp, vì vậy các em không có điều kiện hoàn thành bài tập ngay tại lớp, về nhà còn phải làm bài. 5. Có nhiều nguyên nhân từ phía xã hội, trước hết là ở các bậc cha mẹ học sinh. Hiện nay các ông bố, bà mẹ trẻ có nhiều điều kiện chăm sóc con cái và luôn kỳ vọng ở con mình phải đạt được một số thành tích nhất định. Tuy nhiên, nhiều khi sự quan tâm thái quá đối với con cái (như muốn trẻ phải hơn các bạn khác) khiến cha mẹ học sinh nhồi nhét cho trẻ đủ loại sách tham khảo, bắt trẻ phải làm nhiều bài tập, phải học thật nhiều sách. Điều đó, dẫn đến việc nhiều trẻ luôn phải học tập trong tình trạng quá tải, ít có thời gian vui chơi và giải trí để phát triển toàn diện bản thân mình. II. Một số giải pháp thực hiện giảm tải nội dung, chương trình, sách giáo khoa, đổi mới phương pháp giảng dạy cho phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý học sinh tiểu học: 1. Trong các văn bản hướng dẫn nhiệm vụ chuyên môn cấp tiểu học từng năm học; Bộ Giáo dục và Đào tạo đều nhấn mạnh các yêu cầu đối với các cấp quản lý giáo dục và giáo viên: dạy đúng, dạy đủ nội dung chương trình, sách giáo khoa; đẩy mạnh việc đổi mới phương pháp giảng dạy, xác định đúng yêu cầu cơ bản cần đạt về kiến thức và kỹ năng từng bài học; không nâng cao, mở rộng hoặc cắt xén nội dung; tạo điều kiện để học sinh hoàn thành bài học tại lớp, không giao bài tập và yêu cầu học sinh làm thêm ở nhà; không dạy trước chương trình lớp 1 đối với trẻ 5 tuổi; không tổ chức dạy thêm, học thêm đối với học sinh tiểu học. Sở Giáo dục và Đào tạo mạnh dạn yêu cầu các Phòng Giáo dục - Đào tạo các huyện, thị xã, thành phố cần tập trung chỉ đạo, thực hiện chặt chẽ công tác trọng tâm này đối với các trường tiểu học trong đơn vị. 2. Ngày 05/5/2006, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành bộ Chuẩn kiến thức, kỹ năng các môn học, lớp học theo Chương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học và công văn số 9832/BGDĐT-GDTH ngày 01/9/2007 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc hướng dẫn thực hiện chương trình các môn học lớp 1, 2, 3, 4, 5 nhằm thực hiện điều chỉnh phân phối chương trình theo hướng mở, không qui định cứng thời lượng cho từng bài, không bắt buộc giáo viên tiểu học thực hiện chương trình các môn học và tổ chức hoạt động giáo dục một cách máy móc, hình thức, giúp giáo viên tạo điều kiện cho tất cả học sinh trong mỗi khối lớp đều đạt được yêu cầu Chuẩn kiến thức và kỹ năng theo qui định. Căn cứ vào Chuẩn kiến thức và kỹ năng này; giáo viên triệt để thực hiện để đảm bảo cho việc dạy, học và tổ chức các hoạt động giáo dục vừa sức học sinh tiểu học trong đơn vị. 3. Trong đổi mới phương pháp giảng dạy cấp tiểu học; với chủ trương nhẹ nhàng, tự nhiên và hiệu quả; giáo viên cần chú trọng từng đối tượng học sinh, quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ để mỗi ngày các em đến trường là một ngày vui. 4. Phòng Giáo dục - Đào tạo các huyện, thị xã, thành phố cần tích cực tham mưu cấp ủy và chính quyền địa phương tập trung đẩy mạnh việc xây dựng các trường tiểu học đạt chuẩn Quốc gia và trường tiểu học giảng dạy 2 buổi/ngày, nhằm tạo điều kiện tốt nhất để giáo viên và học sinh tổ chức các hoạt động dạy học. Xây dựng đầy đủ các phòng chức năng cho các trường tiểu học, chú trọng đúng mức phòng thư viện và phòng thiết bị dạy học. 5. Các trường tiểu học cần tăng cường công tác bồi dưỡng giáo viên tiểu học bằng hình thức kiểm tra, dự giờ thường xuyên hoặc đột xuất, hội giảng, thao giảng, triển khai các chuyên đề về chuyên môn tiểu học trong các trường. Sở Giáo dục và Đào tạo yêu cầu Trưởng phòng Giáo dục - Đào tạo các huyện, thị xã, thành phố có kế hoạch chỉ đạo và triển khai đến các trường tiểu học trong đơn vị nghiêm túc thực hiện./. Nơi nhận: KT. GIÁM ĐỐC - Như trên (thực hiện); PHÓ GIÁM ĐỐC - Giám đốc, các Phó GĐ (báo cáo); - Trưởng các Phòng cơ quan Sở (để phối hợp); - Lưu: VT,V, 17b. (đã ký) Nguyễn Thúy Hà